آیین سنتی پخت شیربرنج در روستای تَوِندَر کوهسرخ
از کاشمر تا توندر
کمتر فردی در کاشمر است که ییلاقات و کلاته های اطراف کاشمر در جاده کاشمر کوهسرخ را ندیده باشد و در کنار رودخانه های فصلی، زیردرختان، کنار کوه ها و چشمه ها اطراق نکرده باشد. جاده کاشمر کوهسرخ هر روزه به ویژه روزهای تعطیل محل عبور و مرور و اقامت کسانی است که می خواهند روز خود را به فراغت و آسایش بگذرانند و از زیبایی طبیعت لذت ببرند.
اما هنوز هستند کاشمری هایی که روستاهای زیبای کوهسرخ را ندیده اند. روستاهایی مثل طرق، علی آباد، نامق، اکبرآباد، ایور و توندر و...
تَوِندِر
برای رسیدن به روستای توندر باید در مسیر ریوش نیشابوروارد یک جاده فرعی شوید که در نهایت به توندر ختم می شود. چند کیلومتر بعد از ریوش به سه راهی اوندر می رسیم. در این مسیر ابتدا باید از دو روستای خضربیگ و اوندر عبور کنیم. هرچند این راه تا اوندررا بلدیم اما نرم افزار نشان را برای اطمینان خاطر همراه داریم با ورود به جاده فرعی اینترنت قطع می شود و نشان هم همین طور. نبود اینترنت در این منطقه مطمئنا برای اهالی آزار دهنده است به ویژه که امروزه حتی بسیاری از کلاس ها و آموزش ها به صورت اینترنتی برگزار می شود.
طبیعت این منطقه فوق العاده است. اگر اهل تجربه کردن هستید، حتما عزمتان را برای سفری یک روزه به این منطقه جزم کنید و با قدم زدن در طبیعت آن، آرامش تازهای را به روح و جسم خود هدیه دهید.
از خضربیگ رد می شویم و به اَوِندَر می رسیم، یکی از اهالی به ما می گوید که دو سه کیلومتر بعد از اوندر ابتدا به جاده «ده میان» در سمت راست جاده و بعد به جاده «توندر» در سمت چپ می رسید . وارد توندر می شویم.
تَوَنْدَر روستایی از توابع بخش بررود شهرستان کوهسرخ در استان خراسان رضوی است و این روستا در دهستان تکاب قرار دارد و براساس سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت آن ۸۴۶ نفر است.
آیین سنتی پخت شیربرنج
با ورود به توندر، از همان اول راه، محل برگزاری آیین سنتی پخت شیربرنج دیده می شود. در یک سراشیبی برای رسیدن به محل مراسم قرار می گیریم. ماشین های پارک شده و تجمع مردم از دور دیده می شود. حدود ساعت 11 است. جمعیت زیادی آمده اند و هنوز هم خیل جمعیت به جمعیت حاضر در حال اضافه شدن است. هر لحظه تعداد بیشتری از مهمانان وارد محل برگزاری می شوند.
فرش های میزبانی گسترانده شده اند ولی هنوز مردم روی فرش ها مستقر نشده اند. صدایی از بلندگو مردم را به خروج از محل پخت شیربرنج و نشستن روی فرش ها دعوت می کند.
تعداد فرش ها نسبت به جمعیت کم به نظر می رسد. در حاشیه مراسم بازارچه کوچکی از محصولات کشاورزی و خانگی کوهسرخ بر پا شده است و عده ای در حال فروش سبزی خشک و کوهی ، آلو و آلوچه و نان و قطاب و تافتون هستند.
در محلی نزدیک به مزار پیر روستا، آشپزها در حال پخت شیربرنج هستند. حدود 20 دیگ بزرگ روی اجاق ها مستقر شده اند و زنان ومردان با جدیت شیربرنج را هم می زنند تا تَه نگیرد . کاسه هایی که قرار است شیربرنج ها داخل آن سِرو شود در یک طرف دیگر محل پخت قرار دارد.
هر لحظه به تعداد حضار افزوده می شود. آنان که تجربه حضور در این جمع را داشته اند با زیرانداز وارد می شوند و فرش پهن می کنند. محل برگزاری مراسم مملو از جمعیت می شود.
طبق روال هر سال ابتدا نماز ظهر و عصر به صورت جماعت اقامه می شود و سپس نماز باران و دعای تعجیل در فرج امام زمان (عج) خوانده می شود
و بعد نوبت به توزیع ظروف شیربرنج در بین مهمانان می رسد.
با چند نفر از دست اندرکاران و عوامل اجرایی گپ و گفتی داریم که در اینجا با هم می خوانیم.
یکی از سرآشپزهای جمع به نام وحید اسماعیلی توندر با اشاره به این که امروز یعنی 12 اردیبهشت ماه از ساعت 6 صبح گله ها مستقر شدند اظهار می دارد: شیرها دوشیده شدند و به مکان پخت شیربرنج منتقل شدند. امروز 3 هزار کیلوگرم شیر و 150 کیلو برنج در 20 دیگ پخت می شود تا بتوانیم بیش از 4 هزار مهمان را پذیرایی کنیم.
وی می افزاید: مواد اولیه همه با همت اهالی و خیرین روستا تهیه می شود و در صورت کمبود مواد اولیه، از دیگر روستاهای اطراف خریداری می گردد.
وحید اسماعیلی با اشاره به این که همه مردم روستا از ابتدای تهیه مواد تا پخت و توزیع کمک می کنند گفت: عوامل اجرایی پخت در حدود 20 نفر هستند که از همه تشکر و قدردانی می کنیم.
سعید پریشان توندری دهیار هم با بیان این که امروز آیین هفتاد ساله یخت سنتی شیربرنج در روستای توندر برگزار می شود اظهار داشت: تمام کارها از بحث جمع آوری شیر، ساخت اجاق به صورت سنت و کنده شکنی به صورت خودجوش توسط مردم روستا انجام می شود و هزینه ها هم توسط خود اهالی روستا تامین می شود.
وی افزود: طبق آمار سال گذشته و پیش بینی های انجام شده 4 هزار تا 5 هزار نفر مهمان به این روستا می آیند.
رضا ربیعی مسئول نمایندگی میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی کوهسرخ هم در این مراسم با بیان این که سه سال است که این آیین هفتاد ساله به صورت رسمی برگزار می شود اظهار داشت: از همان ساعات اولیه گردشگرانی از شهرهای مختلف از جمله تهران، مشهد، کاشمر، خلیلآباد، بردسکن، سبزوار، نیشابور، تربتحیدریه و برخی شهرهای دیگر حضور پیدا می کنند.
وی با اشاره به این که آیین پخت شیر برنج توندر در سطح محلی در فهرست رویدادهای گردشگری جمهوری اسلامی ایران به ثبت رسیده است خاطر نشان کرد: در صدد هستیم با شناسایی مراسم و آیین های ویژه هر روستا به افزایش ظرفیت های گردشگری روستاها کمک کنیم.
.JPG)
نوشتن نظر:
ارسال پاسخ