اختتامیه دومین سوگواره ی فاطمی ترشیز

تعزیه یا شبیه خوانی از مراسم آیینی است که در تاریخ فرهنگیهنری ایران پیشنهای قابل توجه دارد. تعزیه در لغت بهمعنی سوگواری و عزاداری و برپاداشتن مراسم یادبود عزیزان درگذشته است. تعزیه در اصطلاح نیز به نوعی از نمایش هم اطلاق میشود که صرفاً بهمعنی عزاداری و سوک نیست و می&...

از قرنهای اول و دوم اسلامی رسم تعزیت داری و گریستن بر شهیدان دین در ایران رایج بوده است. آلبویه در دوران تسلط بربغداد، مردم را به عزاداری در نخستین دهه ی محرم فرامیخواندند و این مراسم را به شهرت هرچه تمامتر پاس میداشتند. (مجیدیخامنه، فریده، مجله گلستان قرآن، 1380، شماره 63، صص 37-41)

ریشه ی تعزیه خوانی را می توان در دوره ی پیش از اسلام جست و یافت. شاید بتوانیم گوسانان را به ریشه و خاستگاه تعزیه خوانی نسبت بدهیم. گوسانان «یکی از گروههای مهم اجتماعی است که پیش از اسلام در ایران به کار شاعری و نوازندگی مشغول بوده و پس از آن نیز در حفظ حماسه های شفاهی ملی، نقش قابل ملاحظه ای داشته اند. (ر ک: مهربان قزلحصار، جواد، مجله ادبیات فارسی، بهار 1386، ش 13، صص 95-106)

کاشمر از لحاظ ریشه ی تاریخی در حوزهی تعزیه خوانی، صاحب پیشنه و سبک است. گروههای مختلفی در منطقهی ترشیز فعالیت میکنند که هرکدام در زمینه ی فعالیتی خود، دارای اهمیت اند. چه بسیار پیشکسوتانی که رخت از عالم خاک بربسته اند و نام و شیوه ی تعزیه خوانیشان هنوز در میان شاگردانشان جاری و زنده است. تعزیه خوانی در منطقه ی ترشیز را میتوان به چهارشاخه یا شهر تقسیم کرد. کاشمر، خلیل آباد، بردسکن، کوهسرخ هرکدام دارای گروه های مختلف اند. در کوهسرخ در زمینهی تعزیه خوانی پژوهش مدّون و دقیقی با همّت آقای دکتر طاهریان صورت گرفته که امیدواریم به زودی شاهد عرضه ی آن به بازار کتاب باشیم که بی شک برای پژوهشگران بسیار راهگشا خواهد بود.

دومین سوگوارهی فاطمی ترشیز

دومین سوگواره ی فاطمی ترشیز، از تاریخ بیستم آذرماه چارصدودو آغاز شد و تا تاریخ بیست وچهارم آذرماه ادامه یافت. در این مدت شاهد اجرای گروه های مختلفی از منطقه ی ترشیز بودیم. این سوگواره که به یاد شهدای مظلوم غزه برگزار گردید، میزبان گروههای مسلم بن عقیل شهرستان خلیل آباد روستای ارغا، گروه یاس نبی شهرستان کوهسرخ روستای طرق، گروه یادآوران عاشورا، شهر فرحدشت، گروه نینوا، کاشمر روستای تربقان، گروه ثارالله، کاشمر، روستای رزق آباد بود.

این سوگواره در حسینیهی ابالفضلی روستای رزقآباد برگزار گردید. باید معترف بود که تعزیهخوانی در کاشمر پیشرفت چشمگیری داشته است و امروزه تعزیهخوانان جوان نیز پا به عرصهی این حوزهی هنری نهادهاند و نیک از عهده برآمدهاند. این هنر، همسو و همگام با زمانهی خود حرکت کرده و روزآوری آن نیز بسیار محسوس و ملموس است.

مراسم اختتامیه این سوگواره در تاریخ بیست وهفتم، آذرماه چارصدودو در محل مجتمع فرهنگی هنری سرو کاشمر برگزار گردید و در این مراسم از گروه های برتر و حامیان برگزاری این سوگواره با اهدا لوح تقدیر، قدردانی شد.

حاج محمدهاشم رجب زاده، مسئول کانون تعزیهی شهرستان کاشمر و همچنین دبیر دومین سوگوارهی فاطمی ترشیز درباره ی سطح کیفی گروهها بیان کرد:

«همزمان با فرارسید دهه ی فاطمیه و ایام سوگواری بیبی دوعالم حضرت فاطمهی زهرا (س)، دومین سوگواره ی تعزیه ی فاطمی ترشیز را با حضور گروههای برتر ترشیز و با همّت و همکاری گروه ثارالله روستای رزق آباد، در محل حسینیه ی ابوالفضلی رزق آباد و با همکاری شورای محترم اسلامی و دهیاری این روستا برگزار کردیم. همچنین همکاری و حمایت علاقهمندان و خیّران و دلبستگان اهل بیت (س) را نیز در کنار خود داشتیم که این همه به برکت نام مبارک حضرت فاطمه زهراست. بی شک این نوکری برای همه ی ما یک افتخار بزرگ است و حضور این عزیزان در کنار ما نشان داد که این دلبستگی و ارادت به اهل بیت، ساده به دست نیامده و ساده هم از کف نخواهد رفت. در ایام برگزاری سوگواره نیز حضور مردم همین مسأله را به همه ثابت کرد که عشق به اهل بیت در قلب تمام مردم ترشیز زنده و پابرجاست.

هدف دیگر ما از برگزاری این سوگواره این بود که نام و یاد شهدای مظلوم غزه را پاس داریم. کانون تعزیهی کاشمر به نمایندگی از جامعهی فرهنگیهنری و مذهبی ترشیز در هنگامهی حملات وحشیانه و ناجوانمردانهی رژیم کودککش اسراییل بر خود وظیفهی شرعی و اخلاقی میدانست تا با برگزاری این سوگواره نام و یاد شهدای اسلام و نام شهدای مظلوم غزه را زیر سایهی نام حضرت فاطمه (س) زنده نگاه دارد و آن را پاس دارد.

خوشبختانه با حضور دلگرم کنندهی گروههای برتر تعزیه خوان ترشیز و همچنین مردم عزیز دیارمان این توفیق نصیبمان شد تا بگوییم اجرایی درخور را شاهد بودیم. هرچند که هرچه بوده از برکت نام حضرت فاطمه (س) است و ما هم نوکر کوچکی هستیم که افتخار دربانی إنشاءالله نصیبمان شده؛ سطح کیفی گروه ها بسیار بالا بود و البته ما در تعزیه خوانی رقابتی برخورد نمی کنیم و از میان تمام گروه های شرکت کننده، گروه های برتر را انتخاب میکنیم و از آن بزرگواران تقدیر و تجلیل به عمل می آوریم که این وظیفه را در مراسم اختتامیه که برگزار گردید، به جا آوردیم.

از خداوند متعال برای همهی خدمتگزاران و نوکران اهلبیت توفیق و سلامتی خواستارم و برای تمام تعزیه خوانان و مداحان گرانقدر طلب خیر و سلامتی دارم.»

این سوگواره با انتخاب گروههای برتر در تاریخ بیست وهفتم، آذرماه، چارصدودو در کاشمر به کار خود پایان داد و در از تمام شرکت کنندگان در سوگواره تقدیر به عمل آمد.