«قیچ» جادوی مهندسی کویر

«قیچ»، گیاه جادویی کویر است. این گیاه که حدود 50 تا 150 سانتی‌متر ارتفاع دارد، میتواند یک سوم آب اندامهای خود را از دست بدهد اما زنده بماند. در این حالت شما در ظاهر با یک گیاه خشک و بدون برگ مواجه می‌شوید اما در همان حال به یک شاهکار سازگار شده بیابان کم بارش ایران نگاه می کنید؛ با کاهش بارندگی و افزایش خشکی، قیچ برای کاهش سطح تبخیر، برگهای گوشتی، سبز ،کشیده و قاشقی شکل خود را از دست داده، باریک و باریک‌تر شده و به جای آنها ساقه ها کار فتوسنتز را برای گیاه بر عهده می گیرند! نکته جالب‌تر این که با هر دوره تنش، میزان تحمل گیاه به کم آبی افزایش می یابد.

با کمترین بارندگی گلهای سفید و زرد قیچ ظاهر می شوند تا هم کار چرخه زندگی تداوم یابد و هم حشرات کویری از این نعمت بهره بگیرند و البته بهره بدهند.

نقش اکولوژیک قیچ در طبیعت بسیار حیاتی است؛ از تثبیت شن‌های روان و مهار فرسایش بادی گرفته تا ایجاد پناه و زیستگاه برای جانوران. «زیستگاهک» (micro_habitat) شکل گرفته در اطراف این بوته، پرندگانی مانند زاغ بور و سهره و گنجشک های بیابانی و حشرات و خزندگان و حتی پستاندارانی چون روباه و گربه شنی و دیگر زیستمندان کویر هستند و البته وجود این «زیستگاهک» به برکت بوته قیچ است.

عمده ترین تهدید قیچ زارها، تخریب و چرای بی رویه است.

از آنجا که با وجود مقاومت زیاد این گیاه در برابر خشکی، رشدش بسیار کند و مدت استقرار پایدارش طولانی است، تخریب قیچ زار، جبران صدمه ای که به بیابان می رسد را سخت و طولانی می کند.

طول بیش از یک و نیم متری و گستردگی بیش از بیست متری ریشه ها در این بوته شگفت انگیز است اما قدرت گیاه در استفاده از رطوبت هوا، مه صبحگاهی و شبنم با استفاده از ساقه ها، از آن اعجاب‌انگیزتر است.

قیچ مهندسی بومی و تکامل یافته گیاهی بیابان ایران است که در استان‌های کویر مرکزی ایران چون خراسان ها، کرمان، یزد، سیستان و بلوچستان و بخش‌هایی از اصفهان دیده می‌شود.

حضور قیچ در حاشیه جنوبی ترشیز سبب شده تا حرکت شن‌ها مهار شود، زنجیره غذایی در طبیعت حساس و سخت کویر از هم نپاشد و زندگی و حیات در آن کماکان در جریان باشد.

«قیچ» ستون فقرات این کالبد پویا و زنده است