گلدوزی سنتی هویت دیار ترشیز
هنر گلدوزی سنتی، یکی از زیباترین جلوه های هنری دستی ایران است. در قدیم زنان کاشمری به این هنر علاقه داشتند و خانه ها مزین به گلدوزی بانوان این سرزمین بود.
به نظر می رسد این هنر اصیل آنچنان که باید و شاید قدر دانسته نشده، و معدود افرادی برای احیای این هنر تلاش می کنند. توجه به این هنر هم در استفاده از وسایل گلدوزی شده در اقامتگاه های بومگردی
برای آشنایی بیشتر با این هنر ارزشمند با چند نفر به گفتگو نشستیم که با هم می خوانیم.
خانم فروغ وزیری(مادرم) می گویند: زمان ما آموزش گلدوزی نسل به نسل بود. وقتی من می خواستم گلدوزی یاد بگیرم یکی از همسایه ها به من آموزش داد. نقشه کار یا الگو را در اختیارم قرار داد و روش های سوزن دوزی مثل کوک زدن، ساقه دوزی و گلدوزی را به من یاد داد.
نقشه کار یک عروسک بزرگ بود که روی یک پرده که روی لباس ها را در جالباسی های قدیمی می پوشاند. طرح بزرگی بود. قسمت هایی از طرح که نیاز به پرکردن داشت و به خاطر سطح وسیع امکان گلدوزی در ان نبود با کوک زدن پر کردم، بقیه قسمت ها هم گلدوزی و ساقه دوزی شد. برای پر کردن سطح پرده هم گل های کوچک و بزرگی روی پرده بود که همه گلدوزی شدند.
خانم فروغ وزیری در باره موارد کاربردی استفاده از گلدوزی ابراز داشتند: گلدوزی در قدیم شغل و کار شناخته نمی شد. هنری بود که دخترها برای زیبا کردن جهیزیه از آن استفاده می کردند. در آن زمان گلدوزی روی پرده، بقچه، سوزنی، پشتی و جانماز رواج داشت. معمولا روی پرده ها یک شعر هم نوشته می شد . شعری که من نوشتم«رواق منظر چشم من آشیانه توست/ کرم نما و فرودآ، که خانه، خانه ی توست» بود.
خانم بهجت نبوی که چند سال است در جهت توانمندسازی زنان روستایی فعالیت می کند در این باره می گوید: زنان روستایی با پارچه و سبک گلدوزی سنتی، یک ترکیب عالی خلق می کنند. گلدوزی سنتی با فرم ها و الگوها و استفاده از رنگ های شاد همه را شگفت زده می کند.
وی معتقد است: رنگ های استفاده شده، شکل و الگوها در مناطق مختلف مختلف خراسان متفاوت است، به عنوان مثال در روستاهای کوهسرخ رنگ های قرمز پررنگ و سبز پررنگ و به طور کلی رنگ های شاد استفاده می شود. در برخی از مناطق دیگر خراسان رنگهای آبی و بنفش در گلدوزی استفاده می گردد.
خانم بهجت نبوی با اشاره به این که طرح های گلدوزی مردم خراسان بیشتر ذهنی است خاطر نشان می کند: با توجه به این که مردم نواحی مختلف ترشیز کشاورز ودامدار بودند، الگوهای ذهنی آنها بیشتر بر اساس نمادهای طبیعت شکل گرفته است و در گلدوزی از این نمادهای مثل گل، بوته، درخت و گاهی حیوان و انسان استفاده می کنند. پرندگان در طرح های گلدوزی بیشتر از دیگر حیوانات به کار می روند. اما شتر،آهو، گاو و گوسفند هم گاهی در طرح ها دیده می شود. حیوانات معمولا به صورت جفت و رو به روی هم دوخته می شوند.
وی متذکر شد: زنان کاشمری بیشتر روی پرده دیواری، رو طاقچه ای، روبالشی با حوصله و بر اساس تخیلات ذهنی خود گلدوزی می کنند.
خانم بهجت نبوی با اشاره به این که در کاشمر به گلدوزی سنتی به عنوان شغل نگاه نمی شود ابراز داشت:این هنر سنتی جای خود را در شهرهایی مثل تربت جام و خواف باز کرده و باعث اشتغال زایی در این دو شهرستان شده است. یکی از زنان موفق در این عرصه خانم سمیه طریقت است که در نشتیفان خواف زندگی می کند.
به توصیه خانم بهجت نبوی سمیه به سراغ خانم طریقت می روم.
پیج اینستاگرامی خانم سمیه طریقت (albome_honar) را جستجو می کنم. خلاقیت خاصی در کارهایش دیده می شود. بدون از بین بردن شکل سنتی گلدوزی، سبک نوین و جدیدی در کارش دارد.
خانم طریقت که از اهالی نشتیفان خواف است می گوید: گلدوزی را از خانمی در نوروزگاه که نان تافتون و قطاب درست می کرد، آموختم. سال 96 کارم را شروع کردم و در ابتدا فقط دستمال و بقچه گلدوزی می کردم.
وی ادامه می دهد: نشتیفان یکی از شهرهای کوچک خراسان رضوی است که به خاطر آسبادهایش شهرت ملی و حتی جهانی دارد و شهری توریستی محسوب می شود. آسبادها یعنی سنگ های آسیایی که با استفاده از نیروی باد گندم و غلات را آرد می کنند.
خانم طریقت یادآور شد: حضور توریست و همچنین همراهی شهرداری در اختصاص یک غرفه برای عرضه محصولاتم سبب توسعه کارم شد. به توصیه توریست ها، طرح های گلدوزی را روزی لباس، گل سر، کیف، رومیزی و پرده پیاده کردم . مورد استقبال واقع شد و کارم رونق گرفت. همین امروز 8 تا رومیزی پرکار از من خریداری شد . لباس هایی هم که می دوزم به سبک محلی هستند و گاهی توسط توریست ها به صورت جمعی خریداری می شوند و منظره ای جالب از سبک لباس های محلی را در این منطقه به وجود می آورد.
خانم طریقت می افزاید: در حال حاضر به عنوان یک کارآفرین مشغول فعالیت هستم و در این زمینه برای 50 نفر اشتغال ایجاد کرده ام. آموزش را هم در زمینه گلدوزی شروع کرده ام.
.JPG)
نوشتن نظر:
ارسال پاسخ