محفل ادبی شاهنامه خوانی کتابخانه عمومی شهید مدرس کاشمر

از موثرترین و ماندگارترین روش های ارتقای سطح فرهنگ...

از موثرترین و ماندگارترین روش های ارتقای سطح فرهنگ جامعه ، افزایش سطح مطالعه است. بدون شک گسترش محافل ادبی و فرهنگی نقش موثری در ایجاد انگیزه برای مطالعه و ساماندهی افراد دوستدار کتاب و علاقه مندان حوزه فرهنگ و ادب فارسی دارد. از آنجا که بسیاری از علاقه مندان به کتاب و کتاب خوانی و علاقه مندان شعر و ادب فارسی از برگزاری چنین محافلی در شهرستان کاشمر بی اطلاع هستند، در سلسله گزارشاتی به معرفی این محافل خواهم پرداخت. امید است گام کوچکی در استفاده عموم مردم از این ظرفیت ها در شهرستان باشد. اهمیت شاهنامه یکی از بزرگ‌ترین و مشهورترین آثار داستانی و روایی ما ایرانی‌ها، شاهنامه نام دارد که از شاعر بزرگ، حکیم ابوالقاسم فردوسی بر جای مانده است. اهمیت شاهنامه تنها در جنبه ادبی و شاعرانه آن خلاصه نمی شود و پیش از آن كه مجموعه ای از داستانهای منظوم باشد، تبار نامه ای است كه بیت بیت و حرف به حرف آن، ریشه در اعماق آرزوها و خواسته های جمعی ملتی كهن دارد. تصویرسازی در شعر فردوسی جایگاه ویژه ای دارد شاعر با تجسم رخدادها و ماجراهای داستان در پیش چشم خواننده، او را همراه با خود به متن حوادث می برد گویی خواننده، داستان را بر پرده سینما به تماشا نشسته است. فضای شاهنامه فضای بزرگی، عزت، اخلاق و جوانمردی است. اگر شاهنامه وارد ذهن کودک یا بزرگسال شود، خود به خود می تواند به عنوان بازدارنده از خطا عمل کند. تکرار چنین داستانی از دوران کودکی می تواند مقام و منزلت انسانی و وارستگی را در انسان شکل دهد. ذهن کودک در حال رشد و شکل گیری است و اگر از همان ابتدا سعی کنیم قوانین و قواعد هنجار مانند پیمان بستن، دلاوری، راستی و درستی، خردورزی، مهر، خدمت و … در ذهن کنجکاو و کاوشگر کودک و نوجوان نقش ببندد، مسائل روانی و تربیتی کودک به سمت و سوی مثبتی سوق پیدا خواهد کرد. شاهنامه خوانی در سرزمین شاهنامه شاهنامه خوانی از دیرباز به سه صورت در فرهنگ ایران رواج داشته است: شاهنامه خوانی زورخانه‌ای که مرشد زورخانه همراه با تمبک و زنگ زورخانه هنگام انجام ورزش باستانی در زورخانه ها آن را اجرا می‌کرد؛ نقّالی یا شاهنامه خوانی قهوه خانه‌ای که نقّالان و شاهنامه خوان ها در قهوه خانه‌ها و محل‌های اجتماع مردم به این شیوه شاهنامه‌ را برای مردم می‌خواندند؛ و شاهنامه خوانی مجلسی که بیشتر در روستاها و ایلات و شهرهای کوچک رواج داشت و در شب نشینی‌ها و محافل اُنس اجرا می شد. شاهنامه خوانان مجلسی خواندن شاهنامه را شغل تلقّی نمی کنند، آنچه در شیوه های مختلف شاهنامه خوانی و فرهنگ ناقلان شاهنامه اهمیت دارد توجه زایدالوصف به آیین فتوّت و جوانمردی است.

شاهنامه خوانی در کتابخانه شهید مدرس کاشمر محفل ادبی شاهنامه خوانی در کتابخانه شهید مدرس (خیابان امام) هر دوشنبه از ساعت 5 و نیم به مدت یک ساعت برگزار می شود. شاهنامه خوان این جلسات آقای حسین طاهرنژاد است. طاهرنژاد با تسلط کامل به اشعار و با آهنگی خوش طنین شعرها و ابیات را می خواند و نکات شعر را توضیح می دهد. توضیحات او به فهم اشعار کمک می کند. گاهی برای جذاب شدن داستان، شرحی بر داستان می آورد یا از گذشته و آینده داستان چیزی می گوید. مخاطبان نیز شنونده های خوبی هستند و سوالاتشان حول محور داستان نشانه کنجکاوی آنها درمورد اتفاقات و حوادث داستان های شاهنامه است. آقای حسین طاهرنژاد در باره برگزاری محفل شاهنامه خوانی گفت: این کار را به خاطر عشق و علاقه شخصی انجام می دهم. برای شاهنامه‌خوانی و توصیه آن به دیگران دلایل زیادی وجود دارد؛ اما شاید مهم‌ترین علت آن، لذتی است که با خواندن این اشعار ارزشمند در وجود خواننده ایجاد می‌شود. وی افزود: ما ایرانی ها ذاتا قصه دوست هستیم. قصه های شاهنامه هم برای ما جالب است و نشان می دهد که فرهنگ قصه گفتن و قصه شنیدن در ما وجود دارد. از این نظر شما وقتی قصه ای جذاب را روایت می کنید، معمولا می توانید نظر مخاطبان ایرانی را به خود جلب کنید. داستان‌های روایی و حماسی از دلاوری‌های قهرمانان بزرگی مثل رستم، گرشاسب، زال، سام، گودرز، بهرام، قارن، گیو، گردآفرید، سهراب، اسفندیار و… باعث تقویت حس وطن دوستی، تقویت روحیه پهلوانی، از خودگذشتگی، رشد شخصیت، شجاعت و غلبه بر ترس‌های بی‌اهمیت، مسئولیت‌پذیری، تصمیم درست و به موقع گرفتن هنگام تردید‌ها می‌شود طاهرنژاد یادآور شد: شاهنامه بی‌اغراق برای همه گروه‌های سنی مناسب است. ‌کودکان و نوجوانان می‌توانند با داستان‌ اسطوره‌های شاهنامه ارتباط برقرار کنند. داستان‌های شاهنامه سرشار از مضامین تربیتی و نکات آموزنده هستند، در واقع شاهنامه‌خوانی ابزار تربیتی دارد به گونه‌ای که هم کودکان و بزرگسالان را به خود جذب می‌کند. روش من هم در خوانش شاهنامه نه به سبک آکادمیک است و نه به سبک مرشدهای قدیمی. هر بخش را به صورت داستان تعریف می کنم و تلاش می کنم مخاطبانم با اشعار و ابیاتی که می خوانم، همراه شوند. این شاهنامه خوان در باره علاقه مندی اش به شاهنامه خوانی می گوید: کلاس دوم بودم که داستان رستم و سهراب را خواندم و ابیاتش را حفظ کردم. در همان زمان پدرم یک جلد شاهنامه برایم خرید ولی من شاهنامه خوانی را ادامه ندادم. وقتی وارد دانشگاه شدم با گروه های ادبیات آشنا شدم. ابتدا غزلیات حافظ را حفظ کردم و بعد در جلسه ای شروع به خواندن شاهنامه کردم. ابیات بعد از مرگ سهراب و قبل از آن و داستان های آن را یکی یکی خواندم. کم کم کل شاهنامه را خواندم و به اشعار مسلط شدم . سال 96 بود که در کافه شخصی ام از اساتید ادبیات دعوت کردم و برای آن ها ابیاتی از شاهنامه خواندم. اساتید هفته بعد از من خواستند که در محل کتابخانه امام (مجتمع سرو) چند ورقی از شاهنامه بخوانم و همان جلسه تا الان ادامه پیدا کرد. بیش از 6 سال است که شاهنامه خوان هستم و در این مدت سعی کرد نهال نوپای شاهنامه خوانی در کاشمر قوت بگیرد.