آخرین اخبار

بلاتکلیفی محوطه‌ی خانه‌ی دانش

  حوزه‌ی میراث‌فرهنگی کاشمر چند سالی است که مهجور مانده است. نگاهی به وضعیت بناهای این شهر خود گواه بی‌توجهی به این حوزه است. به‌عنوان مثال پس از زلزله‌ی خردادماه کاشمر، هنوز هیچ اقدامی در راستای احیا و مرمت بناهای تاریخی و ثبت‌ملی‌شده‌ی مدرسه...
کد مطلب : 397
سه شنبه, 21 اسفند 1403
199 بازدید
نویسنده : حمید ضیایی

 

حوزه‌ی میراث‌فرهنگی کاشمر چند سالی است که مهجور مانده است. نگاهی به وضعیت بناهای این شهر خود گواه بی‌توجهی به این حوزه است. به‌عنوان مثال پس از زلزله‌ی خردادماه کاشمر، هنوز هیچ اقدامی در راستای احیا و مرمت بناهای تاریخی و ثبت‌ملی‌شده‌ی مدرسه حاج سلطان‌العما و کاروانسرای امین‌التجار نشده است. این در صورتی است که سابق بر این هم اشاره کرده‌ایم که در راستای حفظ، احیا و مرمت بناها، شورای شهر و شهرداری‌ها هم وظایفی دارند که نمی‌دانیم تا چه میزان به این وظایف، هم‌چون تصویب بودجه عمل شده است. طبق ماده 80 قانون وظایف شورای اسلامی شهر،  شورا مکلف است در پایان هر سال مالی صورت بودجه و هزینه‌ی خود را جهت اطلاع عموم منتشر نماید. حال باید ببینیم در این صورت بودجه و هزینه‌ی شورا، توجه به بناهای تاریخی مصوب، که در ماده 14 قانون «حمایت از مرمت و احیای بافت‌های تاریخی_فرهنگی» مصوب 1398 آمده، چه‌میزان است؟

 

خانه‌ی دانش یک اثر ملی است!

 

اگر بخواهیم نگاهی واقع‌بینانه داشته باشیم، ما با میراث گران‌بهای تاریخی خود بسیار نامهربان بوده‌ایم. اگر بخواهم مثال بیاورم، آسیاب‌های روستای قوژد را چون شاهدی عینی نشان می‌دهم که دیگر از آن چیزی جز چند دیوار نیم‌ریخته به‌جای نمانده است.

اما خانه‌ی دانش یک بنای زنده است. بنایی که هر روزه در آن رفت‌وآمد است و همین حضور اداره‌ی میراث‌فرهنگی در آن‌جا خود موجب زنده بودن بناست. محوطه‌ی این بنای ارزمند ملی، در اختیار میراث‌فرهنگی نیست؛ اما این در اختیار نبودن یک موضوع است و موضوع دیگر با توجه به ثبت در فهرست میراث ملی، محدویت‌هایی را برای کاربری آن ایجاد کرده است.

بنای خانه‌ی دانش یک اثر تاریخی‌_فرهنگی است. این بنا که در حاشیه‌ی میدان امام‌علی (ع) و تقاطع خیابان 15 خرداد و حیدری واقع شده، مربوط به دوره‌ی اول پهلوی است و در تاریخ 6/11/1388 به‌شماره‌ی 28209 در فهرست آثار ملی به‌ثبت رسیده است.

باتوجه به این موضوع اهمیت حفظ این بنا و نیز حفظ حریم آن از وظایف قانونی میراث‌فرهنگی است.

 

 

با محوطه‌ی خانه‌ی دانش چه می‌کنید؟

 

از مشکلاتی که اداره‌ی میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی کاشمر با آن مواجه است، نبود برنامه‌ برای محوطه‌ی آن است. این محوطه که گویا در اختیار شهرداری است، برای این اداره مشکلات مختلفی را رقم زده. نبود حریم مشخص در این اداره از معضلات جدی خانه‌ی دانش است.. این محوطه از نگاهی دیگر می‌تواند تبدیل به یک ظرفیّت مهم فرهنگی شود. از لحاظ مکانی بهترین موقعیت برای ایجاد بازارچه‌ی صنایع‌دستی را دارد که در همین راستا در سال 1402 طی مصوبه‌ای از سوی کمیته‌ی فنی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان خراسان‌رضوی در چهارچوب قانون میراث‌فرهنگی اختیار ایجاد چنین بازارچه‌ای را همراه با دستورالعمل ساختاری صادر کرده‌اند. این موضوع برای شهرداری می‌تواند یک موقعیت مهم به‌حساب آید. چرا که کاشمر نیازمند یک بازارچه‌ی صنایع‌دستی جهت عرضه‌ی محصولات بومی‌_محلی  است.

 

 

بازارچه‌ی صنایع‌دستی

 

چیزی حدود 600 هنرمند در حوزه‌ی صنایع‌دستی شهرستان کاشمر فعالیت دارند. تولیدات این هنرمندان از کیفیت مطلوبی برخوردار است؛ اما چندان به صنایع‌دستی توجه نشده است. مردم کاشمر چه‌قدر از حضور این هنرمندان مطلع هستند و مکان عرضه‌ی محصولات و تولیدات این هنرمندان کجاست؟ این در صورتی است که ایجاد یک بازارچه‌ی صنایع‌دستی آن هم در چنان موقعیتی می‌تواند هم نیازهای مردم کاشمر را تأمین نماید و هم بستری جهت عرضه‌ی مستقیم این صنایع به مسافران و گردشگران به‌حساب آید.

با ایجاد غرفه‌های صنایع‌دستی در محوطه‌ی اداره‌ی میراث‌فرهنگی کاشمر نه‌تنها بستری مناسب برای عرضه‌ی محصولات و تولیدات صنایع‌دستی مهیا می‌شود؛ بلکه خود زمینه‌ساز برگزاری برنامه‌های مختلف فرهنگی‌هنری و ادبی نیز می‌گردد. این محوطه با تمام ظرفیّت‌های مختلفش از جمله تاریخی بودنش، می‌تواند تبدیل به قطب فرهنگی‌هنری منطقه شود.

 

موزه هم کنارش باشد

 

چندسالی است که موضوع تأسیس موزه‌ی کاشمر در میان است. چندسالی است گذشته و اکنون تأسیس موزه در کاشمر به‌فراموشی سپرده شده. از سوی دیگر کاشمر نیازمند یک موزه‌ی مردم‌شناسی و یا حداقل موزه‌ی صنایع‌دستی و یا تاریخ معاصر است.

اما تمامی این ظرفیّت‌های را با بی‌توجهی به سمت و سوی فراموشی می‌کشانیم. در حالی که می‌توان با حمایت همه‌جانبه‌ اقدام‌های درخورتوجهی را شاهد باشیم.

گذشته هم به این موضوع اشاره کردیم که تقویت ظرفیّت‌های گردشگری، می‌تواند اقتصاد منطقه‌محور را رشد دهد. توجه به موضوع بازارچه و محوطه‌ی اداره‌ی میراث‌فرهنگی هم یکی دیگر از ظرفیّت‌ها و زیرساخت‌های گردشگری به‌حساب می‌آید.