«برچسب» روی پیشخان گیشهی مشهدیها
این روزها نمایش «برچسب» در مشهد روی صحنه میرود. نمایشی که در چندسال گذشته نهتنها با اجراهای موفق خود توانست روی دیگری از تئاتر را بهمخاطبان کاشمری نشان دهد؛ بلکه توانست تا سطح جشنوارهای کشوری پیش برود. این نمایش در روزهایی توانست نظر داوران جشنوارهی استانی را بهخود جلب نماید، که تئاتر کاشمر روزهای عسرت خود را میگذراند. از طرفی بیماری کرونا به بدنهی هنرهای مختلف آسیب زده بود؛ از سوی دیگر صحنهی نمایش خالی و بیشتر نگاه مخاطبان به سمت و سوی جُنگهای شادی رفته بود؛ چراکه در روزهای پس از کرونا، نگاهها بیشتر معطوف به نمایشهای شاد و مفرح و طنز بود.
نمایش برچسب در کاشمر اجراهای موفقی داشت. برچسب، نمایشی بود که پس از «هتل تایگا» جزو نمایشها پیشگام و نوگرا در کاشمر بهحساب میآمد. البته این موضوع را باید متذکر شد که منظور نگارنده از «اجرای موفق» نگاه صِرف به تعداد فروش بلیت و گیشه نیست؛ بلکه آغاز پرورش مخاطب و آشنایی مخاطب با نمایشهای دیگرگونه در کاشمر است. قصد ندارم در این یادداشت تعداد فروش بلیت را در مقایسه با_بهعنوان مثال_ یک جُنگ که صرفاً برای خنده و شادی است، در ترازو قرار دهم و میزان فروش بلیت را سندی برای موفقیت این نمایش بهحساب آورم؛ چراکه قیاس هر نوع نمایش که رویکردی دغدغهمندانه دارد، با نمایشهای همسطح خودش نیز شرط انصاف نیست، چه برسد که بخواهیم اینچنین نمایشی را با یک جُنگ شاد مقایسه کنیم؛ که این خود بیشتر جنبهی شوخی و برونرفت از ایدهآلهای نمایشی بهحساب خواهد آمد.
مخاطب برای این نمایش آماده بود؟
رویکرد نمایشی در کاشمر را باید دستهبندی کرد. بعضی نمایشها که با عنوان نمایش کودک روی صحنه میرفت مخصوص ردهی سنی کودکان و نوجوانان بود که بهنوبهی خود تلاشی برای هموار کردن مسیر تئاتر کودک بهحساب میآمد و جای کار بسیاری را برای این حوزهی مهم و اثرگذار باز میبینیم و در طی چند سال اخیر جز چند مورد، که با استقبال خوبی هم از سوی کودکان روبهرو شد، دیگر شاهد کار کودک نبودیم و امید آن میرود که دیگربار هنرمندان و کارگردانان این حوزهی آیندهساز با نمایشها ارزشمند خود مخاطب کودک و نوجوان را به تنها سالن نمایش کاشمر بیاورند؛ از سوی دیگر نمایشهای عامهپسند است که مخاطبان خاص و علاقهمندان خود را دارد و این نمایشها عموماً با استقبال خوبی بهدلیل ارزان بودن و به بیان دیگر اقتصادی بودن، روبهرو میشد. البته این را هم باید ذکر کرد که عبارت «عامهپسند» بهمعنای تنزل و نادیده گرفتن سطح نمایشها یا انکار تلاش هنرمندان این حوزه نیست. این نمایشها بهدلیل روایتهای خطی، طنزگونگی، سادگی و صمیمیت و اینکه نیاز نیست مخاطب زیاد درگیر نگاه فلسفی، اسطورهای داستان شود، مورد استقبال است و میتوان آن را در شاخهی هنرهای سرگرمکننده در نظر گرفت. دیگری نمایشهای آیینیمذهبی است که در جای و جایگاه خود بسیار والا و ارزمند و درخور توجه است و مخاطبان بسیاری را در مراسمها و آیینهای مذهبی و ملی به سوی خود جلب و جذب میکند. و دیگر رویکرد بعضی کارگردانها در انتخاب نمایشنامه، نوع ساختار نمایشی، اصول و قواعد تخصصی و نیز نگاههای فلسفی، اجتماعی و اسطورهای است که مخاطبان و علاقهمندان آن گرچه بسیار اندک است، اما سعی دارد سطح فکری و فرهنگی جامعه را ارتقا بخشد. نمایش برچسب را میتوان در این شاخه از تئاتر بهحساب آورد.
حال سؤال اینجاست که آیا ما میتوانیم نمایش برچسب را یک نمایش موفق در نظر بگیریم یا یک نمایش شکست خورده؟ اگر هدف و قصد و نیتمان برآورد تعداد فروش بلیتها در گیشه باشد، باید بگوییم نمایش برچسب یک نمایش شکستخورده است؛ اما اگر نگاه ما به هنر، نه بهطور صِرف بهمثابهی ابزاری برای سرگرمی و گذران وقت، بلکه آموختن و دیدن و لمس کردن و نمایانگر سطح فکری کارگردان باشد، باید بهجرأت اذعان کرد که در چند سال گذشته این نمایش با اختلاف بسیاری در صدر نشسته است. از رهگذری دیگر، نمایش برچسب این روزها در مشهدمقدس روی صحنه میرود و مخاطبان بسیاری، از جمله هنرمندان حوزهی نمایش را به سوی خود کشانده است.
بازگشت به روزهای نهچندان دور
آغاز نگاه جدید به نمایش را باید از آغاز بهکار مؤسسهی «هنر معاصر» در نظر بگیریم. گرچه همین ادعا هم خود نیازمند توضیح است که منظور از نگاه جدید، تجربه کردن سبکهای دیگر در حوزهی نمایش است. مؤسسهی هنرمعاصر پیشساخت مسیری نو برای نمایش کاشمر بهحساب میآمد. این مؤسسه که بهصورت خصوصی اداره میشد، ساز و کار خود را بر نمایشهای کمتماشاچی در فضای «بلکباکسی» بنیان نهاده بود. مسیری که در حال تجربه شدن بود و اتفاقات خوبی نیز در حال رخ دادن بود. متأسفانه دیری نپایید و این مؤسسه رو به تعطیلی نهاد و دیگر همین بلکباکس نیمبند هم بهجای نماند. گرچه بارها از سوی بعضی مسئولان این وعده به هنرمندان تئاتر داده شد که بهزودی بلکباکسی در کاشمر ساخته خواهد شد؛ اما در عمل شاهد تحقق این وعدهها نبودیم و تا کی باید کاشمر برای رسیدن به این خواستهی بهحق هنرمندان انتظار بکشد، خداوند عالم و ناظر است. بگذریم!
تعطیل شدن مؤسسهی هنر معاصر بهمعنای تعطیل شدن فعالیتهای گروه صدای سکوت نبود و با تمام توان این گروه به تمرینهای خود ادامه داد و خستگیناپذیر برای رسیدن به مطلوب و مقصود خود همواره تلاش کرد.
نوجوانان در مسیری نو
روزی که احسان عاقل فراخوان جذب هنرجو برای آموزش بازیگری داده بود، شاید بسیاری گمان نمیکردند که از میان آن نوجوانان و دانشآموزان شلوغ، بازیگرانی بیرون بیاید که در اولین تجربهی تئاتری خود سر از جشنوارههای کشوری در بیاورند؛ اما حقیقت ماجرا این بود که تخصص و دانش، کار خود را کرد و امروز پس از حدود 3 سال شاهد بلوغ هنری این نوجوانان هستیم که با اعتماد بهنفس کامل و قدرت و نیروی جوانی و تمرین و ممارست پیوسته نهتنها تا مرحلهی کشوری نام کاشمر را پیش بردند، بلکه امروز در یکی از بهترین سالنهای نمایش مشهد برای مخاطبان نمایشِ مشهد در حال اجرا هستند. به بیان دیگر باید گفت آن نهال که توأم با تخصص و دانش و ایمان و تلاش کاشته شد، رفتهرفته در حال تبدیل شدن به درخت تناوری است که دیری نخواهد گذشت که حرفهای زیادی برای گفتن خواهد داشت و در سطح کشور و ایران نام کاشمر را دوباره بر سر زبانها خواهد انداخت.
آنچه اکنون از ما ساخته است، تنها این است که زمینههای مختلف و بسترهای مناسب را برای این نوجوانان فراهم کنیم. هرکس در حد توان خود، میتواند گامی مؤثر در جهت و راستای ارتقا سطح هنری این شهر بردارد. حال که این نوجوانان چنین با اشتیاق و دلبستگی، روزهای خود را صرف فراگیری و آموختن این هنر خردورزانه کردهاند، مهیا کردن زمینههای مناسب میتواند چشماندازی روشن برای آیندهی هنری کاشمر فراروی آورد.
سخن آخر
نمایش برچسب به کارگردانی احسان عاقل از تاریخ 11 شهریور ماه 1404 تا 21 شهریورماه 1404 در سالن نمایش «کربن» مشهد اجرا میشود. باید این نکتهی مهم را یادآور شوم که اجرای این گروه در مشهد آن هم با حضور گروههای مختلف هنری که در این شهر وسیع وجود دارد، اگر برفرض با استقبال کمی هم از سوی مخاطبان تئاتر مواجه شود، باز هم چیزی از ارزشهایش کاسته نمیشود. چرا که تنها چیزی که من در این گروه دیدهام، ایمان، تلاش، ممارست و پیوستگیِ قدم در این مسیر دشوار و ناهموار است و امیدوارم اتفاقات خوبی برای این گروه و دیگر گروههای فعال و پویای حوزهی تئاتر رخ بدهد.
.JPG)
نوشتن نظر:
ارسال پاسخ