جنگنده ای که روی هوا شکار را می زند.

دانشکده (آکادمی) نیروی هوایی آمریکا از سال ۱۹۵۵ شاهین بحری را به دلیل ویژگی‌هایی مانند سرعت، چابکی، شجاعت، قدرت و تیزبینی نماد خود قرار داد. در سال ۱۹۷۶ نیروی هوایی آمریکا برای انتخاب نام جنگنده F-16 مسابقه‌ای برگزار کرد و نام Fighting Falcon را «جوزف کوردل»، گروهبان فنی نیروی هوایی، از روی نماد این آکادمی پیشنهاد داد. او توضیح داد هنگام خدمت در پایگاه لووری، در فصل مسابقات فوتبال به آنجا رفته و با دیدن شاهین به‌عنوان نماد آکادمی، این نام را برای این جنگنده انتخاب کرده است.
این نام‌گذاری پس از جنگنده های F14 که Tomcat یا گربه جوان نامیده شدند و اکنون تنها ایران است که در جهان از آن بهره می برد و F15 که Eagle یا عقاب نام گرفت، تکرار نام‌گذاری جنگنده های سری F بر اساس حیوانات بود. این رسم بعدتر برای F18 و F22 نیز ادامه یافت.
اما موضوع یادداشت این شماره، نه این جنگنده ها که معرفی شاهین بحری یا Falco peregrinus است.
شاهین بحری جثه‌ای متوسط دارد و طول بدن آن حدود ۳۴ تا ۵۸ سانتی‌متر و فاصله دو سر بال آن حدود ۸۰ تا ۱۲۰ سانتی‌متر است. مانند بسیاری از شاهین‌ها، ماده‌ها از نرها بزرگ‌ترند.
سطح پشتی بدن معمولاً خاکستری تیره و زیر بدن روشن‌تر و دارای نوارهای عرضی است. سر سیاه، سبیل پهن و سیاه‌رنگ کنار صورت و پاهای زرد، از مشخصه‌های ظاهری این پرنده هستند.
شهرت شاهین بحری بیش از هر چیز به شیوه شکار و سرعت خارق‌العاده آن مربوط است. این پرنده معمولاً از ارتفاع زیاد، شکار خود را که اغلب پرندگان دیگر هستند، شناسایی می‌کند و سپس با جمع کردن بال‌ها، وارد شیرجه‌ای بسیار سریع می‌شود. سرعت ثبت‌شده در این شیرجه‌ها می‌تواند به بیش از ۳۰۰ کیلومتر در ساعت برسد؛ از این رو شاهین بحری در منابع علمی به‌عنوان سریع‌ترین جانور شناخته‌شده در جهان در هنگام شیرجه مطرح شده است.
نکته جالب آن است که شاهین بحری معمولاً شکار را در هوا می‌زند، نه اینکه صرفاً روی زمین به دنبال آن بدود. بدن آیرودینامیک، بال‌های نوک‌تیز، ماهیچه‌های نیرومند و بینایی بسیار دقیق، مجموعه‌ای از سازگاری‌های تکاملی هستند که این پرنده را به یک شکارچی هوایی کم‌نظیر تبدیل کرده‌اند.
تصاویر حضور و زادآوری شاهین بحری در محدوده شهرستان‌های ترشیز توسط محمد عباسزاده یکی از مهم‌ترین ثبت‌های باشکوه تنوع‌زیستی منطقه است.
از نظر اکولوژیک، شاهین بحری در تنظیم جمعیت پرندگان و حفظ تعادل زنجیره غذایی نقش دارد. حضور آن در یک زیستگاه، بخشی از روابط طبیعی میان شکارچی و شکار را شکل می‌دهد و از همین رو حفاظت از آن، حفاظت از ساختار طبیعی زیست بوم است.
استفاده گسترده از برخی آفت‌کش‌ها، به‌ویژه DDT در گذشته، موجب نازک شدن پوسته تخم‌ها و کاهش موفقیت تولیدمثل آن و کاهش جمعیت آنها شد. محدودیت و ممنوعیت این ماده در بسیاری از کشورها، همراه با برنامه‌های حفاظتی، باعث بهبود قابل توجه جمعیت شاهین بحری در بخش‌هایی از جهان شده، نشان داد حفاظت علمی می‌تواند مسیر یک گونه را تغییر دهد.
این شماره را به معرفی این پرنده اختصاص دادم برای بیان این نکته مهم: ممکن است در این فصل کم کم سر و کله قاچاقچیان پرندگان شکاری هم در عرصه های طبیعی پیدا شود، آنها با همدستی، اجیرکردن چند نفر طماع محلی، به سراغ این پرنده زیبا و سایر پرندگان شکاری منطقه می روند تا با زنده گیری آنها اسباب قمار و عیش سیاه، شیخ نشینان عرب را فراهم کنند.
این قاچاقچیان و همدستانشان با نشستن در صحرا و کوه و فرستادن طعمه (گاه کبوتر یا پرنده ای دیگر) در آسمان به وسیله ادوات مخصوص آنها را شکار می‌کنند.
اگرچه سخت‌ترین مجازات در قوانین شکار و صید کشور، زنده گیری و نگهداری این پرندگان است اما شبکه مافیایی شکل گرفته قاچاق، گاه دسترسی به سرکردگان را سخت و دشوار می‌کند. گاه هوشمندی یک کشاورز، چوپان یا کوهنورد و همکاری او با محیط‌بانان سبب پاشیده شدن یک باند قاچاق پرندگان شکاری در کشور و منطقه شده است تا ما باز هم لذت تماشای پرندگان شکاری را بر فراز مزارع، باغات و کوهستان‌ و دشت‌ها ببینیم.
به ویژه تماشای شاهین بحری که به ما ترکیب سرعت، قدرت و زیبایی را در طبیعت و نتیجه میلیون‌ها سال سازگاری‌ طبیعی را یادآوری می کند.