حفظ باغات فدافن نیازمند اقدام انقلابی مسئولان است

خشك آمد كشتگاه من
در جوار كشت همسايه.
گرچه مي گويند:
«مي گريند روي ساحل نزديك
سوگواران در ميان سوگواران.»
قاصد روزان ابری، داروك!
كی مي رسد باران؟
نیما یوشیج
خشک شدن باغات عمدتاً ناشی از کمبود آب و مدیریت نادرست آبیاری است، خشکسالی یکی از معضلات جدی است که در سال‌های اخیر باعث کمبود آب و خشک شدن باغات در منطقه ترشیز شده است، شما به هر روستایی که مراجعه کنید مشاهده خواهید کرد که کوچه باغ‌های قدیمی با همان شکل و شمایل با صفای گذشته در اکثر روستاها پابرجا مانده‌اند اما بسیاری از باغ‌ها تبدیل به محوطه وچهار دیواری‌هایی بدون تاک و درخت شده اند، به بخش بالا ولایت در شهرستان کاشمر که نگاه می‌کنیم روستایی بدون قنات وجود نداشته است، فقط پشت شهرک صنعتی ۶ رشته چاه قنات روستاهای قلعه بالا، فدافن، کاژغونه، قوژد، تربقان و فروتقه به صورت موازی با فاصله ای اندک از یکدیگر قرار دارد، این ۶ رشته چاه قنات بیانگر سنگ چینی از اجاقی خرد است که از سال‌های دور دور به یادگار مانده است، از بین آنها تنها دو رشته قنات روستای فدافن و روستای فروتقه حیاتی نیمه جان دارند و از نعمت جریان آب بهره مندند، آب دارند اما نه به اندازه‌ای که در گذشته به راحتی چند دشت را سیراب می‌کردند، روستای فدافن علاوه بر باغات ۳ دشت به نام‌های دشت پرتو، دشت میندو دشت سه گوشه دارد.
در گذشته که چاه موتورهای آب وجود نداشته است اصلی‌ترین سیستم مدیریتی آب در کشور ما قنات ها بوده اند قنات‌ها در ایران یکی از شگفت‌انگیزترین دستاوردهای مهندسی سنتی جهان محسوب می‌شوند که نقش حیاتی در تامین آب مناطق خشک و نیمه خشک داشتند
تا دهه ۱۳۴۰ قنات‌ها آب مزارع بیش از ۶۰ هزار روستای کشور را تامین می‌کردند با ورود فناوری جدید حفر چاه‌های عمیق جایگزین قنات شد، عوامل متعددی وجود دارد که باعث شد قنات ها مورد بی‌مهری قرار گیرند،یکی همین حفر چاه های عمیق بدون برنامه ریزی در سال های گذشته، یک عدم تمکن مالی اکثر مالکان، این روزها کسی برای حفظ و مرمت قنات سرمایه گذاری نمی کند،
نگهداری صحیح و مناسب قنات نیازمند هزینه کردن به موقع برای حفظ قنات است، یکی دیگر از عوامل بی توجهی به قنات خرده مالکی است، بادرگذشت و آسمانی شدن بسیاری از اجداد مالکین فعلی و مقنیان با تجربه و کارآزموده، اختلافات حیدری نعمتی هم زیاد شده است و در نتیجه عدم توافق و هماهنگی بین مالکین باعث بروز مشکل در هماهنگی و مدیریت قنات‌های دایر شده است، همه ی این عوامل باعث شده که دیگر مثل قدیم کسی به فکر حفظ و احیای قنات نیست، برای حفظ قنات لازم است سالیانه قنات لایروبی شود، لازم است بازدیدهای ماهانه یا هر چند ماه یکبار صورت گیرد، مرمت قسمت‌های آسیب دیده نقش مهمی در حفظ قنات و کارایی آن دارند و انجام همه این موارد مستلزم تامین اعتبار است
آن هم تامین اعتبار به گونه‌ای که کار تعمیر و مرمت قنات به طور کامل انجام شود و نیمه کاره رها نشود، در وزارت جهاد کشاورزی بررسی و طرح تامین آب به عهده ی معاونت فنی و اجرایی این وزارتخانه است در شهرستان کاشمر علاوه بر رئیس جهاد معاونت فنی و کارشناسان مربوطه باید بیشترین تلاش را برای حفظ قنات و جلوگیری از خشک شدن باغ های روستای فدافن انجام دهند، در چند سال گذشته جهاد کشاورزی کاشمر برای بازسازی و لایروبی قنات‌ فدافن مساعدت لازم را داشته است، اما فعلا آب قنات تا چند کیلومتر مانده به روستا بصورت طبیعی جریان دارد اما در ورودی روستا و داخل روستا با مشکل مواجه می شود و به باغات نمی رسد چه باید کرد؟
باغات فدافن به همان مقدار که باقی مانده است، تشنه‌اند و در آستانه خشک شدن قرار دارند، این باغ‌ها همه هستی و نیستی بسیاری از صاحبانشان می‌باشد همانطور که برای مش حسن در فیلم گاو اثر داریوش مهرجویی که تنها دارایی ارزشمندش یک گاو است و گاو نمادی از اعتبار و زندگی اوست این باغ‌ها برای بسیاری از باغداران ارزش حیاتی دارد، جهاد کشاورزی که برای تامین امنیت غذایی مردم در اکثر مواردبا هر نوع تغییر کاربری زمین‌های کشاورزی مخالف است، ضروری است در این راستا به فکر حفظ ده‌ها خروار باغات مردم فدافن باشد، به زعم نگارنده رئیس، معاونت فنی و کارشناسان مرتبط جهاد کشاورزی شهرستان کاشمر می‌توانند با موافقت و هماهنگی مدیر کل جهاد خراسان رضوی در یک اقدام انقلابی با اختصاص اعتبار لازم برای لوله کشی ۴۰ هکتار داخل دشت که با خودیاری 15 درصدی مالکین صورت می گیرد و فعلا امکان پذیر است، چنانچه مالکین قادر نیستند بخشی از لوله کشی داخل روستا را انجام دهند برای جلوگیری از خشک شدن باغات فدافن در قالب یک طرح این پروژه را مشترکا به سرانجام رسانند.

برای اولین بار تصمیم دارم این سرمقاله را قبل از چاپ نشریه برای فرماندار، بخشداران و مسئولین ذی‌ربط در شهرستان ارسال کنم چون اهل فن می‌دانند بی تفاوتی در برابر خشک شدن باغات فدافن چه لطمات جبران ناپذیری بر روح و روان باغداران وارد می‌کند، این پیشنهاد را به منزله یک پروژه عام المنفعه تلقی کنید که مرتبط به شخص خاصی نیست و اهداف آن در جهت رفع کمبود آب کشاورزی و جلوگیری از پرت آب و استفاده صحیح از آب قنات است، اجرای این پروژه کمک شایانی به بهبود اراضی به لحاظ اجرای آبیاری صحیح خواهد کرد.
تاکنون برابر طرحی که مالکین داشته اند لوله گذاری‌ از پشت شهرک صنعتی به صورت استاندارد و برابر ضوابط مجوزی که امور آب صادر کرده است پیش رفته است، چاه در پشت شهرک صنعتی حفر شده است، نیاز است که فرماندار، بخشداران، جهاد کشاورزی همه دستگاه‌های ذی‌ربط به خاطر نجات باغ‌های فدافن پای کار بیایند و با یک اقدام انقلابی باغداران روستا را از نگرانی نجات دهند، انتظار می‌رود جهاد کشاورزی و کلیه مسئولین با همتی انقلابی مشکل باغداران روستای فدافن را ناچیز نشمارند.